Blog / Spelletjes zonder spullen: 12 ideeën die je nu meteen kunt doen
Zonder voorbereiding
Het moment komt altijd op de slechtst denkbare tijd. Je staat in de keuken, er is nog niks gekookt, en achter je klinkt dat ene zinnetje: ik weet niet wat ik moet doen. Voor die momenten heb je geen knutseldoos nodig en al helemaal geen Pinterest-avond vooraf. Deze twaalf spelletjes werken met wat je toch al bij je hebt: je stem, je handen en tien minuten aandacht.
Er zit iets vervelends in het idee dat je kind vermaakt moet worden met spullen. Hoe meer je koopt, hoe hoger de lat komt te liggen. En hoe hoger die lat, hoe eerder je kind zich verveelt bij iets simpels.
Wat ik in de praktijk zie, en wat je terugziet in bijna elke activiteit hieronder: de aandacht is het spel. Een kind dat tien minuten lang echt gezien wordt, is daarna vaak makkelijk zelf verder aan het spelen. Dat is ook het eerlijke deel van dit verhaal. Deze spelletjes duren kort, en dat is precies waarom ze werken.
Nog een voordeel: je kunt ze overal doen. In de wachtkamer, in de auto, op de rand van het bed, in de rij bij de kassa. Er is geen tafel nodig, geen schaar, en er hoeft achteraf niks opgeruimd te worden.
Ze staan op volgorde van rustig naar actief en weer terug, zodat je makkelijk kunt kiezen wat past bij het moment. Bij elk spel zie je voor welke leeftijd het bedoeld is en hoe lang het ongeveer duurt.
1
3-7 jaar5-10 min Geen rommelFuzzie Friends-activiteiten
Dit is het spelletje dat ik het vaakst aan andere ouders doorgeef. Je kind kiest een dier en ademt zoals dat dier zou ademen: diep als een leeuw, snel als een vogel, traag als een schildpad. Het mooie is dat je nergens hoeft te zeggen dat het om rustig worden gaat, want dat gebeurt vanzelf.
Tip: Werkt uitstekend in de auto of op de fiets, want je hoeft er niks voor te zien.
Bekijk de uitleg stap voor stap ›2
5-7 jaar10-15 min Geen rommelRust & ontspanning
Je kind ligt op zijn buik, jij schrijft met een vinger een letter op zijn rug en hij raadt welke het is. Het is een spel, een knuffelmoment en oefenen met letters tegelijk. Bij kinderen die net leren lezen zie je de concentratie er letterlijk in schieten.
Bekijk de uitleg stap voor stap ›3
4-7 jaar10-15 min Geen rommelRust & ontspanning
Dezelfde vorm, maar dan zonder letters, dus ook geschikt voor kleuters. Zachte regen met je vingertoppen, een storm met je vlakke handen, zon met grote cirkels. Kinderen vragen hier zelf om als ze moe zijn, en dat zegt genoeg.
Bekijk de uitleg stap voor stap ›4
5-7 jaar10-20 min Geen rommelRust & ontspanning
Om de beurt vertellen jullie een verhaal, maar iedereen mag maar drie woorden per keer zeggen. Daardoor kan niemand het verhaal kapen en wordt het gegarandeerd onzinnig. Dit is er eentje waar oudere kinderen van zes en zeven echt lol in krijgen.
Bekijk de uitleg stap voor stap ›5
5-7 jaar10-20 min Geen rommelSamen doen
Eén simpele vraag, en dan bij elk antwoord doorvragen met waarom en wat nog meer. Ik ben op deze manier dingen over mijn kind te weten gekomen die er tijdens het avondeten nooit uit waren gekomen. Rustig aan doen, dit is geen verhoor.
Bekijk de uitleg stap voor stap ›6
5-7 jaar10-15 min Geen rommelMuziek & geluid
De naam van je kind wordt een ritme, daar komen rijmwoorden bij, en voor je het weet staat er een rapper in de woonkamer. Levert veel gegiechel op en is een van de weinige spellen waarbij oudere broers en zussen spontaan meedoen.
Bekijk de uitleg stap voor stap ›7
5-7 jaar10-15 min Geen rommelMuziek & geluid
Je kind bespeelt in zijn eentje drie instrumenten tegelijk, waarbij jouw handen bepalen wat er harder of zachter moet. Een pan en een lepel mogen, maar met alleen stem, handen en voeten werkt het ook.
Bekijk de uitleg stap voor stap ›8
4-7 jaar10-15 min Geen rommelMuziek & geluid
Hand omhoog is harder, hand omlaag is zachter, hand plat is stil. Meer regels zijn er niet. Het is verrassend hoe lang kinderen dit volhouden, en het is een van de weinige manieren om herrie te maken die vanzelf eindigt in stilte.
Bekijk de uitleg stap voor stap ›9
3-6 jaar5-10 min Geen rommelBewegen & uitdaging
Bouw samen een storm op met wind, wiebelen en rennen, en laat die langzaam uitrazen tot jullie stil op de vloer liggen. Dit is mijn favoriete overgang van druk naar rustig, omdat je niet tegen de energie in werkt maar er juist mee meegaat.
Tip: Perfect voor het half uur voor het eten, als iedereen nog even moet ontladen.
Bekijk de uitleg stap voor stap ›10
4-7 jaar5-10 min Geen rommelOpruimen & huishouden
Een timer loopt en elke minuut roep jij een nieuwe categorie: alle blauwe dingen, alle ronde dingen, alles wat van jou is. Dat het ondertussen ook echt opruimen is, valt niemand op. Vals spelen mag, en dat maakt het juist leuk.
Bekijk de uitleg stap voor stap ›11
4-7 jaar10-15 min Geen rommelOpruimen & huishouden
Van de schone was maak je geen stapel maar een bouwwerk. Rechthoeken, driehoeken, een toren. Het is een klein spel voor tussendoor en het scheelt jou toevallig ook een klusje.
Bekijk de uitleg stap voor stap ›12
4-7 jaar10-15 min Geen rommelRust & ontspanning
Een verhaal over een bootje dat wegvaart, terwijl elk lichaamsdeel van je kind langzaam zwaar wordt. Dit is de zachte landing van het lijstje, en het werkt ook prima op een middag waarop het slapen niet lukt.
Bekijk de uitleg stap voor stap ›De grootste fout die je kunt maken is een rustig spel voorstellen aan een kind dat nog vol energie zit. Deze volgorde werkt bijna altijd:
Dan werkt niks, en dat is geen falen. Kinderen hebben ook dagen waarop ze gewoon chagrijnig zijn, net als jij. Verveling is bovendien niet iets dat je altijd hoeft op te lossen. Het is de ruimte waarin kinderen zelf iets gaan verzinnen, en dat gaat vaak beter als jij je er even niet mee bemoeit.
Wat wel helpt op zulke dagen: verlaag je eigen verwachting van hoe lang iets moet duren. Vier minuten samen iets geks doen telt ook.
Spelletjes die draaien om stem, aanraking en beweging hebben geen materiaal nodig. Denk aan letters raden op de rug, om de beurt een verhaal bouwen met drie woorden per persoon, ademhalen als een dier, en bewegingsspellen waarbij jouw hand bepaalt hoe hard of zacht er gespeeld wordt. Alle twaalf spelletjes in dit artikel werken met lege handen of met iets wat al in huis is.
Reken op vijf tot twintig minuten. Dat klinkt kort, maar het is precies de spanningsboog van een kind tussen 2 en 7 jaar bij een spel met volle aandacht. Korter en intens werkt beter dan langer en half.
Een deel wel. Het weerbericht op je rug, ademen als een dier en de opruimrace werken vanaf ongeveer 2 jaar. Spelletjes met letters, rijm of doorvragen zijn leuker vanaf een jaar of vijf. Bij elke activiteit staat de leeftijd erbij, zodat je snel ziet wat past.
Ga niet onderhandelen en bied geen alternatief aan. Begin het spel gewoon alleen, hardop, alsof je het voor jezelf doet. In de meeste gevallen komt je kind binnen een minuut kijken en daarna meedoen. Werkt dat niet, dan is verveling laten bestaan ook een prima antwoord.