Rustige kinderfilmpjes voor peuters en kleuters: zo kies je ze

Je zoekt op "rustige filmpjes voor peuters" en krijgt honderden resultaten. Bijna allemaal heten ze rustig, leerzaam of voor de kleintjes. Maar een titel zegt weinig over het tempo. Hier lees je waar je op let, hoe je de eindeloze rij filmpjes uitzet en hoe je het kijken een duidelijk begin en einde geeft.

Zonder schuldgevoel, trouwens. Soms zet je gewoon een filmpje aan omdat je moet koken. Dat mag.

Waarom het tempo van een filmpje uitmaakt

Een filmpje is meer dan een verhaal op een scherm. Het is ook een stroom aan beelden en geluid die op je kind afkomt, in een tempo dat de maker bepaalt en niet jij.

Veel kinderfilmpjes zijn gemaakt om de aandacht vast te houden. Dat zie je aan snelle montage, felle kleuren, harde of door elkaar lopende geluiden en een volgend filmpje dat vanzelf begint. Voor een peuter kan dat veel zijn om te verwerken.

Een kind dat stil naar zo'n filmpje kijkt, is dus niet altijd een kind dat rustig is. Stil en rustig zijn twee verschillende dingen. Dat leggen we ook uit in onze gids over schermtijd voor kinderen en bij de mythes over schermtijd.

Zo herken je een rustig filmpje

Je hoeft er geen mediawetenschapper voor te zijn. Kijk een minuut mee en loop dit lijstje af:

• Het tempo van de shots. Hoe vaak wisselt het beeld? Een rustig filmpje laat een beeld even staan. Een druk filmpje knipt elke paar seconden. Tel het eens over tien seconden.
• Het geluid. Zachte muziek en een kalme stem, zonder piepjes, knallen en effecten door elkaar. Zet het geluid een minuut uit: blijft het beeld zelf rustig?
• Kleur en beweging. Niet alles hoeft pastel. Let op of er steeds iets flitst, draait of schudt.
• Een verhaal met een einde. Er gebeurt iets kleins en het is af. Het filmpje stopt echt.
• Geen cliffhanger. Geen vraag als "wat gebeurt er nu?" aan het eind, en geen oproep om meteen het volgende te kijken.
• Geen autoplay. Het volgende filmpje begint niet vanzelf. Dat regel je zelf in de instellingen, zie hieronder.

Een titel met rustig of ontspannen is geen garantie. Beoordeel het filmpje zelf, het liefst voordat je kind kijkt.

Zo zet je autoplay en de eindeloze rij uit

Autoplay laat na een filmpje automatisch het volgende beginnen. Zo maak je van een rustig filmpje razendsnel een uur kijken. De stappen hieronder komen uit de Nederlandse helppagina's van Google. Menu's en namen kunnen per app en versie verschillen, dus zie je iets anders, kijk dan op de helppagina zelf.

In de YouTube-app op telefoon of tablet

Tik op je profielfoto, ga naar Instellingen, kies Autoplay en zet de functie uit. Zie de helppagina Video's automatisch afspelen.

Op een computer

Open een video en klik onderaan de videospeler op de autoplay-schakelaar.

Op een smart-tv of gameconsole

Open de YouTube-app, ga naar Instellingen, scroll naar Autoplay en zet het uit. De instelling geldt per apparaat: staat autoplay uit op je telefoon, dan kan het op de tv nog aanstaan.

Voor het profiel van je kind

Heeft je kind een profiel of account onder toezicht, dan zet je autoplay uit via je gekoppelde ouderaccount. Open de YouTube-app, tik rechtsonder op Jij, ga naar Instellingen en dan naar Gezinshub. Kies het profiel van je kind en zet Autoplay uitzetten aan. Je kind kan autoplay dan zelf niet meer aanzetten. Zie Ouderlijk toezicht voor YouTube Kids-profielen.

In YouTube Kids: timer en zoeken

In de YouTube Kids-app stel je een timer in. Tik op Instellingen, los de som op of voer je eigen toegangscode in, tik op Timer instellen, kies de tijd en tik op Timer starten. Is de tijd om, dan krijgt je kind een melding en gaat de app op slot. Zie Schermtijd op YouTube Kids beperken.

Zet je zoeken uit, dan kan je kind alleen video's en kanalen zien die door YouTube Kids zijn geverifieerd. Kijk toch mee. Google zegt zelf dat geen enkel geautomatiseerd systeem perfect is en dat ze niet alle video's handmatig kunnen beoordelen. Dat lees je op de pagina Belangrijke informatie voor ouders over YouTube Kids.

Samen kijken en een duidelijk einde

Het ene moment staat het filmpje aan, het volgende moment moet het uit. Daar zit vaak de strijd, niet in het kijken zelf. Een paar dingen maken het einde makkelijker:

• Spreek vooraf af wat het wordt: "Een filmpje, dan is het klaar." Laat je kind meekiezen.
• Kijk het einde samen. Je kind ziet jouw rustige gezicht, en jij ziet hoe het erbij zit.
• Kies een filmpje dat zelf afloopt, en gebruik een timer als dat niet kan.
• Heb een overgang klaar: een knuffel, een liedje, samen opruimen of naar buiten.
• Blijf rustig als er toch tranen komen. Een einde is soms gewoon moeilijk. Tips voor zulke momenten staan in de gids over grote emoties en driftbuien.

Kijk samen waar het kan. Je ziet meteen hoe je kind reageert en je kunt benoemen wat je ziet: "Kijk, de vogel gaat slapen." Kun je niet altijd erbij zitten, dan is dat ook prima. Kies dan vooraf wat het wordt.

Op welk moment van de dag kijk je?

Er is geen perfect moment. Sommige momenten gaan wel makkelijker:

• Een vast moment, bijvoorbeeld na het eten of in een rustig stuk van de middag, voorkomt gezeur de hele dag.
• Laat kijken het bewegen, buiten zijn en samen spelen niet verdringen. Het komt erbij, niet in de plaats.
• Vlak voor het slapen zijn de inhoud en het einde extra belangrijk. Hoe je dat aanpakt lees je bij een schermpje voor het slapen.

Een druk moment, zoals het uur voor het eten, is verleidelijk. Dat mag. Kies dan van tevoren een filmpje dat zelf eindigt en zet autoplay uit, dan loopt het niet uit de hand.

Welke soorten rustige filmpjes bestaan er?

Op zoek naar inspiratie? Dit zijn soorten kijkdingen die vaak rustig zijn. Pas ook hier het lijstje toe, want binnen elke soort bestaan drukke en rustige varianten.

• Natuurbeelden. Dieren, water, wolken of een tuin door de seizoenen, met weinig montage en zachte geluiden.
• Langzame tekenfilms. Korte verhalen met weinig personages, een rustig tempo en een einde.
• Kijk- en luisterverhalen. Een voorlezer of verteller met een stilstaand of langzaam bewegend beeld.
• Kijk-en-doe-filmpjes. Samen ademen, bewegen of tekenen, waarbij je kind meedoet in plaats van alleen kijkt.

De beschrijving van een filmpje zegt weinig over het tempo. Kijk dus zelf even mee.

Een eigen voorbeeld: onze video's

Eerlijk is eerlijk: wij maken zelf ook rustige video's. Dit is dus geen neutrale test, gebruik het lijstje gerust ook bij ons.

De Fuzzie Chill-video's staan gratis op YouTube als Made for Kids en je hebt er geen account voor nodig. Het zijn korte mini-meditaties en rustmomenten met de Fuzzies, voor kinderen van ongeveer 3 tot 6 jaar. We maken ze met drie afspraken: een rustig tempo, geen trucjes om je kind terug te lokken en een video mag gewoon afgelopen zijn. Dat lees je ook in onze kijk op schermtijd. Alle video's staan op de videopagina. We beloven er geen effect mee: het zijn rustige filmpjes, meer niet.

Liever zonder beeld? Dan zijn er de luisterverhalen in de Fuzzie Chill-app, gratis voor iPhone en Android.

Een paar dingen om mee te nemen

Kijk zelf een minuut mee voor je kiest, zet autoplay uit en laat het filmpje afgelopen zijn. Een rustig filmpje is een prima keuze op een druk moment, zolang jij bepaalt wat er komt en wanneer het stopt.

Dit artikel is algemene informatie voor ouders en geen medisch of pedagogisch advies. De stappen voor YouTube komen uit de Nederlandse helppagina's van Google en kunnen veranderen, controleer ze dus in je eigen app. Maak je je zorgen over het kijkgedrag of de ontwikkeling van je kind, bespreek het dan met het consultatiebureau, je huisarts of de jeugdarts.