Laatst bijgewerkt: 9 juli 2026 · Fuzzie Friends
Je kind slaapt beter in de hitte als de slaapkamer koel en donker blijft, het kind luchtig of bloot ligt, vlak voor bed een lauw badje krijgt en het vertrouwde avondritueel gewoon doorgaat. Warmte verstoort slaap omdat de lichaamstemperatuur juist moet dalen om in te slapen, dus alles wat afkoelt en rust brengt helpt.
Dit artikel in het kort
Warme zomernachten zijn voor veel ouders het moment waarop de rust van het avondritueel even wankelt. Overdag is de hitte nog leuk, met blote voetjes en water in de tuin, maar als het bedtijd wordt en de slaapkamer aanvoelt als een broeikas, begint het. Een kind dat anders zo lekker wegdommelt, ligt nu te woelen, te kreunen, te roepen. En jij ligt wakker, bezorgd en bezweet, met de ventilator als enige gezelschap.
Je bent niet de enige. Zodra de eerste echte zomerdagen aanbreken, gaat het in elke oudergroep over hetzelfde: hoe krijg je je jonge kind in slaap als het warm is. Het goede nieuws is dat je veel kunt doen. Niet door te vechten tegen de warmte, maar door slim mee te bewegen met de natuur van je kind. In dit artikel lopen we rustig door alles heen: waarom hitte slapen zo verstoort, hoe je de slaapkamer koel en donker houdt, wat je kind het beste aan en onder kan hebben, hoe een lauw badje wonderen doet, en hoe je het avondritueel aanpast aan de zomer zonder de houvast te verliezen.
Het korte antwoord: om in slaap te vallen moet de lichaamstemperatuur juist een beetje dalen, en warmte werkt dat tegen. Je lijf koelt rond bedtijd vanzelf een fractie af, en dat afkoelen is een van de signalen waarop de slaap op gang komt. Bij hitte lukt dat afkoelen moeizaam. Het lichaam blijft warm, de slaap blijft uit, en je kind wordt onrustig.
Jonge kinderen hebben hier extra last van. Hun temperatuurregeling is nog niet zo verfijnd als bij volwassenen. Ze warmen sneller op, koelen minder makkelijk af en kunnen zelf niet goed het deken wegschoppen of een slokje water pakken. Een baby kan helemaal niet zeggen dat het te warm is; die laat het merken door te huilen, te woelen of juist suf te worden. Dat maakt jou als ouder de thermostaat van de kamer.
Daar komt nog iets bij. Warmte gaat in de zomer vaak samen met fel licht tot laat op de avond en met drukke, actieve dagen. Beide houden het lichaam in een staat van paraatheid. Fel en blauw licht vlak voor bed remmen de aanmaak van het slaaphormoon, en snelle, drukke beelden of prikkels vlak voor het slapen houden het brein wakker. Hitte, licht en drukte stapelen op. Pak je die samen aan, dan wordt de nacht meteen een stuk zachter.
Het helpt om te beseffen dat slapen geen knop is die je omzet, maar een glijbaan waar je kind langzaam vanaf glijdt. Alles wat dat glijden in de weg zit, een warm lijf, een fel scherm, een opgewonden brein, maakt de glijbaan vlakker en het inslapen moeilijker. En andersom: alles wat afkoelt, verdonkert en vertraagt, maakt de helling juist steiler. Je hoeft je kind dus niet in slaap te krijgen door wilskracht. Je hoeft alleen de omstandigheden zo te maken dat de slaap vanzelf op gang komt. Dat is een geruststellende gedachte op een avond waarop niets lijkt te lukken.
Goed om te weten: een onrustige nacht in de hitte betekent niet dat er iets mis is met je kind of met jouw aanpak. Het lichaam doet precies wat het hoort te doen, namelijk reageren op een omgeving die te warm is. Zodra je de warmte aanpakt, herstelt de slaap zich meestal vanzelf. Je vecht dus niet tegen je kind, maar samen met je kind tegen de hitte.
De grootste winst zit vaak niet in de avond, maar in de uren ervoor. Een slaapkamer die overdag opwarmt, blijft 's avonds warm, hoeveel je dan ook lucht. De kunst is dus om de warmte buiten te houden zolang de zon schijnt.
Houd overdag de gordijnen, luiken of zonwering aan de zonkant dicht. Buitenzonwering werkt beter dan binnengordijnen, omdat de hitte dan al buiten het glas wordt tegengehouden. Heb je dat niet, dan helpen dichte verduisterende gordijnen of een reflecterend folie achter het raam ook een heel eind. Houd ramen aan de zonkant overdag dicht; je laat anders juist warme lucht binnen.
Zodra het buiten koeler wordt dan binnen, meestal laat op de avond of vroeg in de ochtend, draai je het om. Zet dan ramen tegenover elkaar open en laat de koelere lucht door het huis trekken. Dit heet dwarsventilatie en het is de goedkoopste airco die er is. Een paar uur goed doorluchten in de vroege ochtend houdt de kamer de hele volgende dag aangenamer.
Een simpele kamerthermometer helpt je nuchter te blijven. De ideale temperatuur om in te slapen ligt grofweg tussen 16 en 20 graden. In een hittegolf haal je dat 's nachts vaak niet, en dat hoeft ook niet perfect. Het gaat erom dat je de richting de goede kant op stuurt: koeler dan het anders zou zijn.
Nog een paar dingen die overdag schelen. Vermijd het om in de heetste uren te koken of de oven aan te zetten als de keuken dicht bij de slaapkamer ligt; die warmte trekt door het huis. Een natte handdoek of laken voor een open raam kan in de avond, als er een briesje staat, de binnenkomende lucht ietsje afkoelen door verdamping. En bedenk waar in huis de koelste plek is. Vaak is dat een kamer op het noorden of beneden, weg van de zon. In een echte hittegolf is het geen schande om je kind tijdelijk op die koelste plek te laten slapen, ook al is dat niet het eigen bedje. Een matrasje op de koele begane grond kan een zware nacht zomaar redden.
Wil je vooruit plannen, kijk dan naar de weersverwachting. Komt er een hete dag aan, lucht dan de avond ervoor en de vroege ochtend extra goed door. Een huis dat met een koele basis de dag in gaat, blijft langer aangenaam dan een huis dat al warm aan de hittegolf begint. Het klinkt klein, maar dit soort vooruitdenken maakt het verschil tussen een draaglijke en een slopende nacht.
Ja, een ventilator mag, en hij kan echt helpen. Het belangrijkste is dat je hem niet recht op je kind richt. Laat de luchtstroom langs een muur, het plafond of de kamer in het algemeen bewegen, zodat de lucht circuleert en de warmte zich verspreidt zonder dat je kind in een directe koude wind ligt te slapen. Bewegende lucht voelt koeler aan en helpt zweet verdampen, wat afkoelt.
Een paar praktische dingen om op te letten. Houd het snoer en de ventilator zelf buiten bereik van kruipende en klimmende kindjes; een staande ventilator zet je stevig of buiten de box. Een rooster met fijne mazen voorkomt nieuwsgierige vingertjes. Zet de ventilator op een zachte, gelijkmatige stand in plaats van vol vermogen. Een trucje voor extra koeling: zet een schaal of fles met koud water voor de ventilator, dan blaast hij iets koelere lucht de kamer in.
Voor heel jonge baby's geldt: zachte luchtcirculatie in de kamer is prima en kan zelfs prettig zijn, maar een directe luchtstroom op het gezichtje is niet nodig en niet wenselijk. Denk aan doorluchten, niet aan een windtunnel. Voelt het in de kamer aangenaam en fris, dan zit je goed.
Hier maken ouders het zichzelf vaak moeilijker dan nodig. De reflex is om een kind toe te dekken, maar in de hitte is minder echt meer. Een kind dat het warm heeft, slaapt beter met minder aan en minder erover.
Voor een baby kun je denken aan een dun rompertje met korte mouwen, of bij echt warme nachten alleen een luier. Gebruik een slaapzak met een lage tog-waarde, bijvoorbeeld rond de 0,5 tog, of laat de slaapzak bij hitte helemaal weg en kies voor een heel dun lapje katoen. Vermijd dikke dekbedden, fleece en synthetische stoffen die warmte vasthouden. Katoen en andere natuurlijke materialen ademen het best en nemen zweet op.
Een peuter of kleuter mag in een korte pyjama of alleen een onderbroekje slapen, met hooguit een dun laken. Veel kinderen schoppen in de hitte vanzelf alles van zich af; laat ze dat gerust doen. Een laken dat half op de grond ligt is geen probleem, een bezweet kind onder een dekbed wel.
Twijfel je of je kind het te warm of te koud heeft? Voel in de nek of op de rug, niet aan handjes en voetjes. Die zijn van nature koeler en zeggen weinig. Een nek die warm en droog aanvoelt, betekent dat je kind goed ligt. Klam en nat betekent te warm, dan mag er iets af.
Een veelgemaakte fout is om uit gewoonte toch maar een dekentje toe te stoppen, ook als het bloedheet is. Die reflex begrijpen we allemaal, want een toegedekt kind voelt veilig. Maar in de hitte is het belangrijker dat je kind warmte kwijt kan dan dat het ingestopt ligt. Geef die behoefte aan geborgenheid liever op een andere manier: een vertrouwd knuffeltje binnen handbereik, een hand op de rug, een zacht liedje. Zo houd je het gevoel van veiligheid zonder de warmte vast te houden.
Een lauw badje vlak voor bed is een van de fijnste zomertrucjes, en het werkt op twee manieren tegelijk. Ten eerste voert het water warmte af van het lichaam, waarna de lichaamstemperatuur licht daalt. En juist dat dalen helpt bij het inslapen. Ten tweede is een badje een rustig, voorspelbaar moment samen dat de overgang naar de nacht inluidt.
Gebruik lauw water, niet koud. Koud water voelt misschien logisch bij hitte, maar het schrikt het lichaam op en kan juist een opwekkend effect hebben. Lauw water, ietsje onder lichaamstemperatuur, koelt zachtjes en prettig. Houd het badje kort en rustig, zonder veel spetterend spel dat je kind weer wakker maakt. Dep daarna zachtjes droog en laat de huid eventueel nog even nadrogen aan de lucht; dat verdampen koelt extra.
Heb je geen tijd of zin in een heel bad, dan werkt een lauwe washand ook prima. Veeg er voorzichtig gezicht, nek, armen en beentjes mee af. Het is een klein gebaar dat verrassend veel verschil maakt op een snikhete avond. Dit soort kalme, lichamelijke rituelen sluiten mooi aan bij de manier waarop kinderen tot rust komen; meer daarover lees je in ons stuk over rustig worden en slapen.
Bij warmte verliest het lichaam meer vocht via zweet, en kinderen voelen dorst niet altijd goed aankomen, zeker niet als ze druk aan het spelen zijn. Daarom is het verstandig om overdag vaker drinken aan te bieden dan je normaal zou doen. Wacht niet tot je kind erom vraagt, maar bied het uit jezelf aan, in kleine slokjes verspreid over de dag.
Voor baby's onder de zes maanden geldt iets aparts. Zij krijgen hun vocht via borstvoeding of flesvoeding, en dat blijft de basis. Bij borstvoeding mag je in de hitte vaker aanleggen; je baby drinkt dan kortere, frequentere voedingen om de dorst te lessen. Geef baby's onder de zes maanden niet zomaar extra water zonder overleg met het consultatiebureau of de huisarts, omdat dat de balans kan verstoren. Bij flesvoeding kun je bij vragen het beste even afstemmen wat verstandig is.
Voor oudere baby's, peuters en kleuters is water de beste keuze. Houd een bekertje binnen handbereik en bied het regelmatig aan. Geruststellende tekenen dat je kind genoeg drinkt, zijn een natte luier overdag en een lichtgekleurde plas. Donkere, geconcentreerde plas of een opvallend droge mond zijn signalen om wat vaker drinken aan te bieden.
Meestal niet. Een kind dat overdag voldoende heeft gedronken, komt de nacht prima door zonder extra drinkmoment. Je nachtrust en die van je kind zijn ook belangrijk, en onnodig wakker maken verstoort het slaapritme. Beter is om overdag en in het avondritueel goed voor het drinken te zorgen, zodat de nacht zich vanzelf redt.
Voor een peuter die regelmatig wakker wordt en om water vraagt, kun je een gesloten bekertje of tuitbeker binnen handbereik zetten. Dan kan het kind zelf een slokje nemen zonder jou helemaal te wekken. Dat geeft rust voor jullie allebei.
Er zijn situaties waarin extra alertheid wel op zijn plaats is. Bij een zieke baby, bij koorts, of bij tekenen van uitdroging kan vaker drinken of wakker maken om te drinken juist nodig zijn. Twijfel je, bel dan gerust het consultatiebureau, de huisarts of de huisartsenpost. Liever één keer te veel gevraagd dan een nacht piekeren.
Hier komt het mooiste nieuws: je hoeft je avondritueel niet overboord te gooien. Sterker nog, juist in de hitte is dat vertrouwde ritueel je grootste bondgenoot. Een vast avondritueel verbetert de slaap; onderzoek onder meer dan tienduizend gezinnen liet zien dat een voorspelbare reeks van rustige stappen kinderen sneller laat inslapen en rustiger laat doorslapen. Die voorspelbaarheid stelt gerust, ook als de omstandigheden veranderen.
Wat je doet in de zomer, is het ritueel niet vervangen maar lichtjes bijstellen: korter, koeler en kalmer. Het lauwe badje of de washand kan een vaste plek krijgen. De pyjama wordt een dunne pyjama of niets. Het verhaaltje lees je misschien op de koelste plek van het huis. Maar de volgorde, de woorden, het knuffeltje en het liedje blijven hetzelfde. Dat herkenbare patroon zegt tegen het brein van je kind: het is nu tijd om te ontspannen.
Houd het in de avond rustig en prikkelarm. Geen wilde spelletjes, geen felle schermen vlak voor bed, geen drukke beelden die het brein opjagen. Kies voor zachte, langzame momenten samen. Wil je een vaste opbouw die past bij jonge kinderen, lees dan ons stappenplan voor een slaapritueel voor je kind; daarin staat hoe je een ritueel opbouwt dat je in elk seizoen kunt meenemen.
Een warme avond zit vaak vol opgebouwde spanning. Het kind is moe maar opgewonden, het lijf is warm, en hoe meer iedereen probeert in slaap te komen, hoe gespannener het wordt. Op zulke momenten helpt het om samen rustiger te gaan ademen. Onderzoek van Stanford uit 2021 liet zien dat begeleide, langzame ademhaling de staat van paraatheid in het lichaam verlaagt, oftewel de innerlijke alarmstand zachter zet.
Voor jonge kinderen werkt dit het best als spel, niet als oefening. Blaas samen een denkbeeldige veer weg, laat een knuffel op de buik langzaam omhoog en omlaag bewegen bij het ademen, of doe alsof je hele zachte zeepbellen blaast. Het gaat niet om perfect ademhalen, maar om samen vertragen. Als jij rustig ademt, ademt je kind vanzelf mee. Dat samen mee-ademen is precies de gedachte achter onze rustige video's: het kind kijkt niet alleen, het doet mee en komt zo tot rust.
Dit kalme mee-ademen past prachtig in het laatste stukje van het avondritueel, vlak voor het slapen. Het is geen wondermiddel, maar op een zwoele avond kan het net het zetje zijn dat de spanning eruit haalt. Meer rustige ideeën om de avond zacht af te sluiten vind je in ons artikel over een beter slapen met een avondritueel.
In de zomer is het 's avonds lang licht en 's ochtends vroeg al weer fel. Dat is gezellig voor de barbecue, maar lastig voor de slaap. Licht, en dan vooral fel en blauwig licht, remt de aanmaak van het slaaphormoon. Het lichaam denkt dat het nog dag is en houdt de slaap tegen. Daarom valt een kind in juni soms maar niet in slaap, terwijl het wel doodmoe is.
De oplossing is verduistering. Maak de slaapkamer echt donker met verduisterende gordijnen of een verduisterend rolgordijn. Past dat niet meteen, dan is een dik dekentje of een stuk verduisterende stof tijdelijk voor het raam een prima noodoplossing. Het verschil tussen een schemerdonkere en een echt donkere kamer is voor de slaap groter dan je denkt.
Houd daarnaast het bedtijdstip ongeveer gelijk, ook al schijnt de zon nog volop. Laat het buitenlicht niet bepalen wanneer je kind naar bed gaat; laat de klok en het ritueel dat doen. Voor de vroege ochtend helpt diezelfde verduistering om te voorkomen dat je kind om vijf uur klaarwakker is. Lukt het inslapen ondanks alles moeizaam, dan vind je in ons stuk over een peuter die niet wil slapen extra handvatten die ook in de zomer van pas komen.
De zomer betekent vaak vakantie, en vakantie betekent een ander ritme: uitstapjes, lange dagen, slapen op een vreemde plek. Dat hoeft geen probleem te zijn, mits je een paar ankerpunten vasthoudt. Kinderen varen wel bij voorspelbaarheid, en juist op reis geeft een stukje vast ritueel houvast.
Probeer het bedtijdstip en de dutjes ongeveer gelijk te houden, met hooguit een halfuurtje speling. Een kind dat zijn middagdutje overslaat, is tegen de avond vaak oververmoeid, en oververmoeide kinderen slapen juist slechter in, zeker in de hitte. Plan de drukke uitstapjes daarom liefst rond de slaapmomenten heen, niet eroverheen. Een dutje in de kinderwagen of de auto op het heetst van de dag is prima; het houdt je kind uit de felle zon en geeft rust.
Neem op reis de vertrouwde spullen mee: hetzelfde knuffeltje, hetzelfde slaapliedje, hetzelfde boekje. Die kleine dingen maken van een vreemd bed toch een beetje thuis. En houd ook op vakantie de slaapplek zo koel en donker mogelijk; een verduisterend reisgordijn of zelfs een paar wasknijpers met een dekentje voor het raam doen wonderen in een lichte vakantiekamer.
Naast koel en donker is rust de derde pijler van goed slapen in de zomer. Op warme avonden staan ramen open, klinkt buitengeluid van spelende kinderen, terrasjes of verkeer, en is het in huis vaak langer levendig. Al die prikkels houden een kind net iets te alert. Een rustige, voorspelbare omgeving helpt het brein om af te schakelen.
Een zacht, gelijkmatig achtergrondgeluid kan daarbij helpen. Het bromgeluid van een ventilator doet dubbel dienst: het koelt en het dekt scherpe buitengeluiden af met een constante, vlakke ruis. Sommige kinderen vallen daar prettig bij in slaap. Het hoeft niet hard; juist een zacht, monotoon geluid werkt het best. Het idee is niet om iets spannends toe te voegen, maar om de scherpe randjes van plotselinge geluiden weg te halen.
Houd de sfeer in de laatste uren bewust laag en kalm. Dim de lichten ruim voor bedtijd, zet drukke schermen en luide muziek uit, en praat wat zachter. Je creëert zo een soort schemerzone tussen de drukke dag en de nacht. Voor jonge kinderen is die overgang belangrijk; ze kunnen niet in één keer van vol gas naar stilstand. Een rustige omgeving zegt, net als het vertrouwde ritueel, dat het tijd is om los te laten.
Bij hitte is het goed om de tekenen van oververhitting te kennen, niet om bang te worden, maar om rustig te kunnen handelen. Voel regelmatig in de nek of op de rug van je kind. Warm en licht vochtig is normaal op een hete dag. Maar een nek die nat bezweet of juist gloeiend heet aanvoelt, een rood hoofd, een snelle ademhaling of een kind dat opvallend prikkelbaar, suf of klef is, zijn signalen dat het te warm wordt.
Andere dingen om op te letten zijn een droge mond, weinig of donkere plas, en bij baby's een ingevallen fontanel of minder natte luiers. Krijg je zulke signalen, koel je kind dan rustig af: trek wat kleding uit, veeg het lijfje af met een lauwe washand, bied drinken aan en breng het naar de koelste plek in huis. Blijf zelf kalm; je rust werkt aanstekelijk.
Soms is overleg met een professional verstandig. Bel je huisarts, de huisartsenpost of het consultatiebureau bij aanhoudend hoge temperatuur die niet zakt, bij sufheid of slecht wakker worden, bij tekenen van uitdroging, of simpelweg bij twijfel. Vertrouw op je gevoel als ouder; jij kent je kind het beste. Het is altijd beter om één keer te veel te bellen dan een zorg de hele nacht mee te dragen.
Laten we eerlijk zijn: een paar broeierige nachten achter elkaar hakken erin. Je bent moe, je kind is moe, en de korte lontjes liggen voor het oprapen. Dat is menselijk en het zegt niets over jou als ouder. Een hittegolf is tijdelijk, en deze zware nachten gaan voorbij.
Wat helpt, is de lat even lager leggen. Een nacht waarin je kind wat vaker wakker wordt of later inslaapt, is geen mislukking. Het is gewoon een warme nacht. Verwacht niet dat alles loopt zoals in de koele maanden, en wees zacht voor jezelf als het rommelig verloopt. Zorg ook voor je eigen afkoeling en drinken; een uitgeruste, gehydrateerde ouder heeft simpelweg meer geduld.
En onthoud waar het echt om gaat. Het draait niet om het perfecte schema of de exact juiste temperatuur, maar om de rust die je samen schept. Een koele kamer, een lauw badje, een vertrouwd liedje, samen langzaam ademen in het donker. Die kleine momenten van kalmte zijn precies waar het bij Fuzzie Friends om draait: niet minder scherm of minder zorg, maar samen rustiger worden. Beter, niet minder. De warme nachten gaan voorbij, en de zachte gewoontes die je nu opbouwt, blijven het hele jaar van waarde.
Dit artikel is bedoeld als algemene, geruststellende informatie voor ouders en vervangt geen medisch advies. De genoemde inzichten over avondritueel, licht, temperatuur en ademhaling zijn gebaseerd op breed gedragen onderzoek, waaronder werk van Mindell over slaaprituelen bij meer dan tienduizend gezinnen en een Stanford-studie uit 2021 over begeleide ademhaling. Maak je je zorgen over de gezondheid van je kind, bij aanhoudende hitteklachten, tekenen van uitdroging of oververhitting, neem dan contact op met je huisarts, de huisartsenpost of het consultatiebureau.
Veelgestelde vragen
Grofweg 16 tot 20 graden wordt als prettig gezien om in te slapen. In een hittegolf haal je dat 's nachts vaak niet, en dat is geen ramp. Richt je dan op zo koel mogelijk: overdag dicht en donker, 's avonds en 's nachts doorlucht zodra het buiten afkoelt, en laat je kind luchtig of bloot slapen.
Een ventilator mag, mits je hem niet recht op je kind richt. Laat de lucht langs een muur of het plafond bewegen zodat de kamer doorlucht zonder dat je kind in een directe koude luchtstroom ligt. Houd het snoer buiten bereik. Bij heel jonge baby's helpt zachte luchtcirculatie in de kamer, maar wind direct op het gezicht is niet nodig.
Bied vaker drinken aan dan normaal. Kinderen vergeten zelf te drinken als ze spelen. Bij borstvoeding mag je vaker aanleggen; baby's krijgen vocht vooral via voeding. Een natte luier overdag en lichtgekleurde plas zijn geruststellende tekenen. Geef baby's onder de zes maanden niet zomaar extra water zonder overleg, voeding blijft de basis.
Meestal niet. Een goed gedronken kind dat overdag voldoende vocht heeft gehad, redt de nacht prima. Zet eventueel een bekertje water binnen handbereik voor een peuter die wakker wordt. Wakker maken om te drinken doe je alleen op advies, bijvoorbeeld bij een zieke baby of tekenen van uitdroging.
In de zomer is het 's avonds lang licht en dat houdt het slaaphormoon tegen. Maak de kamer echt donker met verduisterende gordijnen of een rolgordijn, eventueel met een dekentje voor het raam als noodoplossing. Houd het bedtijdstip ongeveer gelijk, ook al schijnt de zon nog. Donker en rust geven het lichaam het signaal dat het avond is.
Een klein beetje speling mag, maar een vast ankerpunt helpt enorm. Probeer het bedtijdstip binnen ongeveer dertig minuten gelijk te houden, ook op vakantie. Te veel verschuiven maakt het ritme onrustig en het inslapen juist moeilijker. Het vertrouwde ritueel mag overal mee: hetzelfde knuffeltje, hetzelfde liedje, dezelfde volgorde.
Voel in de nek of op de rug: warm en licht klam is normaal, maar nat, heel heet of een rood hoofd met snelle ademhaling is een teken dat je kind het te warm heeft. Andere signalen zijn prikkelbaarheid, sufheid, droge mond of weinig plassen. Koel dan rustig af met luchtige kleding, een lauwe washand en wat drinken. Bij ernstige tekenen of twijfel bel je je huisarts of de huisartsenpost.
Ja, een lauw badje vlak voor bed is een prettige manier om af te koelen en de overgang naar de slaap te markeren. Het water voert warmte af, waarna de lichaamstemperatuur licht daalt en dat helpt bij het inslapen. Gebruik lauw, niet koud water, want koud water schrikt het lichaam juist op. Combineer het met een rustig moment samen, dan wordt het deel van het ritueel.